Ov-opdrachtgeverschap
Openbaar vervoer is volgens de wet: voor een ieder openstaand personenvervoer volgens een dienstregeling met een auto, bus, trein, metro, tram of een via een geleidesysteem voortbewogen voertuig. Het Rijk is verantwoordelijk voor het landelijk (‘NS’-)vervoer over het Hoofdrailnet, terwijl provincies en stadsregio’s het regionale openbaar vervoer aansturen. Het KpVV ondersteunt deze laatstgenoemde regionale overheden en hun inliggende gemeenten bij het invullen van hun ov-taken. Met het landelijk spoorvervoer heeft het KpVV geen bemoeienis.
Ontwikkelingen
Sinds de inwerkingtreding van de Wet personenvervoer 2000 (Wp2000) is de sector van het regionale openbaar vervoer sterk in beweging. Aanbestedingen, kwaliteitsverbeteringen, wijzigingen in spelregels, spelers en speelveld volgen elkaar in hoog tempo op. Gemiddeld worden er elk jaar acht concessies aanbesteed. De concessiegebieden zijn in de periode 2001-2010 gemiddeld steeds groter geworden en de looptijd van concessies wordt gemiddeld langer. Zij vertegenwoordigen dus een steeds grotere waarde; reden waarom alleen grote vervoerbedrijven kunnen inschrijven. In de eerste ronde van aanbestedingen kon een aanzienlijke aanbestedingswinst worden gehaald. De tweede ronde laat een gemengd beeld zien.
De kwaliteit van het regionale openbaar vervoer is in genoemde periode sterk verbeterd. Een groot deel van de busvloot is vernieuwd: het heeft een lage vloer, een schone motor en schermen aan boord met reisinformatie. Veel aandacht gaat uit naar bussen op vrije infrastructuur en naar tram- en lightraillijnen. Bijna overal waar treindiensten onder de verantwoordelijkheid van provincies en stadsregio’s vallen rijden er inmiddels moderne regionale treinen. De ov-autoriteiten besteden momenteel veel aandacht aan sociale veiligheid, haltevoorzieningen (toegankelijkheid en actuele reisinformatie), de invoering van de chipkaart en regionale tarieven. Maar er zijn ook veel zaken die nog aandacht vragen. De kwaliteit van vervoerketens kan aanzienlijk beter. De bijdrage van het openbaar vervoer aan milieu- en klimaatdoelstellingen vergt een brede benadering (niet alleen schonere bussen). Er is een sterk verbrokkelde marketing en branding. Centrale monitoring van ontwikkelingen is geen vanzelfsprekendheid.
Het wettelijk kader wordt regelmatig aangepast. Zo is bijvoorbeeld de aansturing van het vervoer op het Hoofdrailnet onder de Wp2000 gebracht. Dat geldt ook voor het openbaar vervoer over water. Het aantal spelers wijzigde door overnames en nieuwkomers aan de vervoerderskant, door de vorming van een ov-bureau voor Groningen en Drenthe en door het delegeren van verantwoordelijkheden naar Almere en Lelystad in de provincie Flevoland. Ook de relatie tussen de opdrachtgevende overheden en vervoerders is nog volop in ontwikkeling. In het ene geval komen veel taken bij de vervoerder te liggen, in het andere juist bij de ov-autoriteit. Nieuw is de oprichting van ontwikkelteams bestaande uit vertegenwoordigers van de vervoerder en de ov-autoriteit.
Wat doet het KpVV?
Het KpVV stelt zich ten doel de kwaliteit van het regionale openbaar vervoer op een hoger plan te brengen. Het heeft sinds 1999, middels haar voorganger het CVOV, een vaste plaats opgebouwd in het regionale openbaar vervoer. Een dwarsdoorsnede van de activiteiten:
- Het brengt overheden, vervoerders en reizigersorganisaties bij elkaar om kennis te delen en te ontwikkelen over actuele onderwerpen.
- Het ontwikkelt samen met overheden, vervoerders en adviesbureaus de Toolbox Beter Bestek om het proces van concessieverlening te verbeteren.
- Het zoek constant naar mogelijkheden voor kwaliteitsverbetering. Het KpVV brengt nieuwe ontwikkelingen en binnen- en buitenland voor het voetlicht. Het werkt daartoe samen met tal van collega-instituten zoals KiM, KNV, POLIS, Railforum, Rover en UITP.
- Het brengt de aanbestedingen van concessies in kaart, het organiseert jaarlijks de OV-Klantenbarometer en het rapporteert jaarlijks over aanbod en gebruik van het openbaar vervoer en over de milieuprestatie van de ov-bussen.
- Het brengt kennis bijeen over speciale vormen van openbaar vervoer: regionale treindiensten, light rail, ov over water, regiotaxi en buurtbus.
- Het beherrt digitale kenniscentra voor sociale veiligheid en toegankelijkheid & doelgroepen (To-Do).
