Meer Hoogwaardig Openbaar Vervoer voor minder

Is Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) nog mogelijk met de bezuinigingen?

Aanleiding vormt de besluitvorming over HOV2 in de agglomeratie Eindhoven, een lijn van de campus van de High Tech Campus Eindhoven via Eindhoven Station naar Nuenen in het noorden. De goed bezochte bijeenkomst werd gehouden in het PSV-stadion aan de HOV1-baan. Het was een gezamenlijk initiatief van SRE, Keypoint en KpVV. Bijna tien jaar na ons eerste congres over hoogwaardig openbaar vervoer begin 2002, toen naar aanleiding van de opening van de Zuidtangent.

Aftrap
De aftrap werd verricht door dagvoorzitter Wim van Tilburg. Hij benadrukte het belangrijkste doel van de dag: een podium creëren waarop vakgenoten van elkaar kunnen leren en inspiratie opdoen voor de eigen plannen. Er zijn momenteel veel HOV-plannen in de pijplijn. Het is de vraag in hoeverre de voorgenomen bezuinigingen op de ov-budgetten een rol gaan spelen bij aanlegbeslissingen. Zijn ze een bedreiging of juist een motivatie om door te gaan, om met vrije infrastructuur in de toekomst een gezonder exploitatie mogelijk te maken, met een goede kostendekkingsgraad? Van Tilburg stelde als prikkelende vraag: “Moet het openbaar vervoer zich in deze bezuinigingstijden niet terugtrekken op het element waar het eigenlijk voor uitgevonden is: zoveel mogelijk bundeling van vervoerstromen?”

In zijn welkomstwoord HOV inspiratiedag benadrukte Fons Jacobs, portefeuillehouder verkeer en vervoer van SRE, de belangrijke rol die de regio speelt in technische en innoverende zin Onlangs is de regio uitgeroepen tot de slimste regio van de wereld.

HOV2 in Eindhoven en Nuenen
Presentatie Joost Helms, wethouder Mobiliteit van Eindhoven.
Presentatie Martien Jansen, wethouder Vervoer en Ruimtelijke Ordening van Nuenen.
Beiden vertelden in hun bijdrage over de totstandkoming van HOV2 en lieten zien hoe met slimme maatregelen de HOV-bussen vrije baan en prioriteit krijgen.

HOV in een integrale concessie
Presentatie Reindert Augustijn, sectorhoofd Mobiliteit bij de Stadsregio Arnhem Nijmegen. Hij nam de zaal mee in de zoektocht naar een integrale concessie voor de stadsregio, waarin een HOV-netwerk een belangrijke functie vervult. Zowel in relatie met de ruimtelijke ordening, de benodigde infrastructuur als met de overige mobiliteitsaspecten. Diverse HOV-lijnen zijn door vervoerbedrijven aangeboden in hun offertes in de zin dat de extra exploitatiekosten zijn meegenomen in het aanbestedingsresultaat.

Ontwikkeling tot nu toe en toekomst HOV
Presentatie Gerard van Kesteren, KpVV, in vogelvlucht een overzicht van de HOV-projecten van de afgelopen tien jaar en de plannen voor de komende tien jaar. Verder deed hij een poging de essentie van HOV aan te scherpen en een drietal toekomstvaste kenmerken te definiëren. Wat hem betreft zijn dat: Hiërarchie, Omgeving en Verbeelding.
Presentatie Tim Schouwenaar , Keypoint en procesmanager van HOV2. Hij legde uit wat de basisinstelling moet zijn om een HOV-project tot een succes te maken: denk grensverleggend. Daarbij putte hij ondermeer uit zijn ervaringen in Enschede, Hengelo, Noordoost-Brabant, Nuenen en Eindhoven.

Productformule HOV Metropool Regio Amsterdam
Presentatie van Peter de Winter en Jasper Hink (beiden van de Stadsregio Amsterdam). De ontwikkeling van R-Net was het onderwerp. Het is een productformule van openbaar vervoer met hoge frequentie en dito snelheid en betrouwbaarheid. Eind 2011 komen de eerste 28 R-Net-lijnen in de Metropoolregio Amsterdam in exploitatie. Geleidelijk aan komt er steeds meer infrastructuur beschikbaar, maar er komen alleen busbanen waar dit echt noodzakelijk is. En bij de minder drukke haltes komt goedkoper DRIS. Bij bezuinigingen wordt het HOV ontzien. Reizigersgroei wordt met financiële prikkels ondersteund.

Parallelsessies

Na de lunch en een rondleiding in het stadion waren er parallelsessies. Hieronder in staccato de belangrijkste resultaten.

1. Rol van ov-autoriteit bij ontwikkeling van grote stationslocaties, o.l.v. Heleen van Keulen
Als ov-autoriteit kun je het beste verantwoordelijk zijn voor die aspecten die voor de kwaliteit van je hele ROV-systeem het meest van belang zijn. Die verantwoordelijkheid kan je goed invullen als je ook een financiële bijdrage levert aan het project. In de fases Ontwikkeling, Ontwerp kan de decentrale overheid een belangrijke rol spelen. Dan kun je sturen op kwaliteit en functionaliteit. In de fase van beheer gaat het om het beheer van de strategische infra voor regionaal openbaar vervoer. Een juist gebruik kun je afdwingen door ontwerp en door sturing na realisatie: het juist (laten) invullen van het verkeersmanagement.

2. Omgevingsmanagement, twee sessies o.l.v. René Schepers en Huib Rietveld
Een belangrijke vraag is op welk moment je met belanghebbenden gaat communiceren. Verschil werd gemaakt tussen consultatie over infrastructuur aanpassing of een wijziging van de dienstregeling. Infrastructuur spreekt mensen aan en een dienstregeling nauwelijks. Bij wijziging van de dienstregeling moet allereerst goed huiswerk zijn gedaan voordat de betrokkenen (bewoners) worden geïnformeerd c.q. geconsulteerd. In een aantal gevallen wordt alleen gesproken met vertegenwoordigers van reizigersorganisaties of gemeenten. Als het concreet wordt is het wenselijk om de bewoners te consulteren. Ten slotte het onderscheid tussen informeren en consulteren. Als iets duidelijk is dat het gaat gebeuren, gebruik de informatielijn en wees daar helder in. Hou mensen niet voor de gek als de beslissing al is genomen; aandacht voor verwachtingsmanagement. En als de baan er eenmaal ligt doe dan geen concessies voor het gebruik: geen medegebruik HOV-banen.

3. Visie vanuit gebruikers, twee sessies o.l.v. Cees Bakker en Roger Heijltjes
Alleen al het feit dat men voor HOV grotere loop- en fietsafstanden accepteert (800m) geeft aan dat er veel kansen zijn om meer mensen te bereiken. Het product HOV mag dan wel voor 'iedereen' zijn, het is zeker zinvol om per doelgroep een uitgekiende marketing te ontwikkelen. Zouden we Steve Job’s visie op design en zijn gevoel voor de markt niet kunnen gebruiken als inspiratiebron voor HOV. Een I-bus ontwikkelen?
De branding en marketing zou veel meer dan nu op doelgroepen gericht moeten worden, met name op keuzereizigers. Daar moet dan wel geld voor worden vrijgemaakt. We moeten de reis als geheel centraal stellen, niet de HOV-trip sec. In de combinatie van de trip en de bestemming liggen de kansen.

Contact
Gerard van Kesteren - KpVV
Email: gerard.vankesteren@kpvv.nl